درباره‌ي جنگ الکترونيک درباره‌ي جنگ الکترونيک



نويسنده: عبدالحسين بينش

جنگ الکترونيک Electronic warfare


ميدان جنگ الکترونيک Electronic Battlefield و ابزارهاي جنگ الکترونيک Electronic Measures واژه‌هاي مترادفي هستند که معناي واحدي را افاده مي‌کنند و آن به کارگيري علوم کاربردي جديد به ويژه علوم مرتبط با حوزه الکترونيک نظامي- در خدمت تاکتيکهاي تهاجمي و تدافعي نظامي و نيز به کارگيري اين علوم براي مقابله با تدابير الکترونيک دشمن و بي‌اثر ساختن آنها مي‌باشد. در اين جنگ سيستم‌هاي زير به کار گرفته مي‌شوند:


1. سيستم‌هاي نظامي هشداردهنده و شناسايي:


(military warning and detection systems)
هشدار و شناسايي دو مأموريت مستقل‌اند. مأموريت سيستم‌هاي هشدار دهنده جلوگيري از غافلگيري تاکتيکي است. و سيستم‌هاي شناسايي مأموريت پيام‌رساني درباره انجام يا احتمال انجام تهاجم و ميزان نزديکي، محل استقرار، حجم و نوع فعاليت و سلاح دشمن را به عهده دارند. اما مأموريت هشدار، فراگيرتر از اين است؛ زيرا علاوه بر عمليات شناسايي، فرآيند تحليل و اتخاذ تصميم مناسب، پس از دريافت اطلاعات لازم از انواع تجهيزات الکترونيک را نيز برعهده دارد. شيوه‌هاي هشدار از گذشته تاکنون دستخوش تحول فراوان گشته است. در جنگهاي قديم از نيروهاي انساني همچون ديدبان و از حيوانات براي شناسايي نزديک نيروهاي دشمن استفاده مي‌شده است. در آستانه ورود به سال 1914م. استفاده از دوربين و تلسکوپ و وسايل ارتباطي بي‌سيم و با سيم همچون ابزارهاي جنگي به صورت امري عادي درآمد. در جنگ جهاني يکم نورافکن‌هاي شناسايي و مُنوّرها، به ميزان بسيار گسترده‌اي به منظور مشاهده هواپيماها و نيروهاي مهاجم در شب به کار گرفته شد. چنانکه- در چارچوبي محدودتر- تجهيزات شنيداري مجهز به آژيرهاي ويژه نيز براي تعيين موقعيت هواپيماها به کار گرفته شد. در جنگ جهاني دوم اختراعاتي با تکنيک پيشرفته‌تر مانند رادار و وسايل ارتباطي بي‌سيم، به ويژه در زمينه امواج با فرکانس بالا وارد ميدان شد. به کارگيري اين تجهيزات در برتري هوايي بريتانيا تأثيري تعيين کننده داشت. با ورود سلاح اتمي در سال 1945 م و تکثير سريع آنها در سالهاي بعد و نيز پيدايش و موشک‌هاي قاره‌پيما، ابعاد جديدي ظهور کرد که موجب افزايش توان غافلگيري در جنگ شد. در اين اوضاع و احوال بود که نياز به سيستم‌هاي هشدار بهنگام نيز افزايش يافت. از اين‌رو، همه‌ي توان تلاشهاي علمي و فناوري در راستاي تأمين نيازهاي نظامي به کار گرفته شد و در زمينه ساماندهي، شناسايي و هشدار، به ويژه در ارتباط با هواپيماهاي جت و ملخدار، بالگرد، زيردريايي‌ها، ماهواره‌ها و . تجهيزات متنوعي به ظهور رسيد.
اين سيستمها ابزارهاي گوناگوني، مثل تلويزيون، ليزر، شناسايي مغناطيسي و شنيداري، دستگاه‌هاي شناسايي مجهز به اشعه مادون قرمز، دستگاه‌هاي شناسايي پرتوهاي اتمي و تجهيزات شناسايي شيميايي را به کار مي‌گيرد. تجهيزات شناسايي شاهد تغييرات فراواني بوده که مهم‌ترين نشان اينها است:
الف. تجهيزات شناسايي استفاده کننده از امواج الکترو مغناطيسي مانند امواج نور مرئي و امواج نور غيرمرئي (اشعه مادون قرمز و اشعه ليزر)، امواج رادار و ديگر امواج بي‌سيمي. در زمينه تجهيزات ديداري تحول جديدي پديد آمد که در ابتکار تجهيزات ديد در شب و جنگ شبانه خلاصه مي‌گردد. در تجهيزات شناسايي مجهز به اشعه مادون قرمز نيز تحولات چندي پديد آمد که از توانايي شناسايي نقاط داغ مثل موتور ماشين، هواپيما، موشک و آتش اردوگاه‌ها برخوردار است. به طوري که مي‌تواند اختلاف درجه حرارت اجسام گوناگون را تميز دهد. در زمينه رادار پيشرفتهايي صورت گرفت که زمينه به کارگيري آنها را در ابعاد تاکتيکي افزايش داد. در زمينه تجهيزات شناسايي بي‌سيم تجهيزات گيرنده حساسي براي رهگيري امواج ارسالي بي‌سيمي و سيستم‌هاي دريافت امواج راداري دشمن و استنباط هشدار مناسب از آنها و تجهيزات بي‌سيمي جهت‌ياب در چارچوب فرکانس‌هاي بي‌سيمي قابل استفاده براي شناسايي انفجارهاي اتمي که انرژي بسيار زيادي را آزاد مي‌کند اختراع گرديد.
ب. تجهيزات شناسايي شنيداري براي شناسايي دشمن در زير آب و بر فراز زمين
ج. تجهيزات شناسايي امواج (Geophones) که در زمينه ره‌گيري امواج صوتي عبور کننده از لايه‌هاي خاک و شناسايي نفوذ افراد با تجهيزات دشمن کاربرد دارد.
د. تجهيزات شناسايي مغناطيسي (Magneometers): که براي شناسايي اجسام بزرگ في که تحرکاتشان بر هر نقطه‌اي از ميدان مغناطيسي زمين تأثيرگذار است. مثل: زيردريايي‌ها، کاروانهاي نظامي فرازميني، اين تجهيزات هم به وسيله هواپيما قابل حمل‌اند و هم قابليت نصب درون زمين را دارند.
هـ . تجهيزات شناسايي تشعشعات اتمي: عبارت است از تجهيزات سنجش پرتوهاي حاصل از انفجارهاي اتمي. اين تجهيزات در هواپيما، موشک‌ها و ماهواره‌ها کاربرد دارند.
و. تجهيزات شناسايي شيميايي: اين تجهيزات قابليت شناسايي بوها و ترشحات حاصله از جسم انسان را که به ميزان اندکي در فضا پخش مي‌شود داراست.
اين تجهيزات به طور مخفيانه در ميدان نبرد کار گذاشته مي‌شود و در حوزه فعاليتش رفت و آمد نيروهاي دشمن را شناسايي مي‌کند.
سيستم‌هاي هشدار پيشرفتهاي زير را شاهد بوده است:


الف. ساخت سامانه‌هاي دفاع هوايي:


رکن اصلي اين سامانه‌ها به کارگيري رادارها در اندازه‌ها و اشکال گوناگون، به کارگيري تجهيزاتي که هواپيماهاي دوست را از دشمن تميز مي‌دهد و هشدار کاذب، به ويژه در حالت به کارگيري وسايل راداري فريبنده مي‌باشد. از مشهورترين سامانه‌هاي هشداردهنده سامانه ساج (SAGE) آمريکايي و سامانه نادج VNADGE اروپايي کشورهاي عضو ناتو است. سامانه ژاپني شبيه به سامانه کشورهاي عضو ناتو مي‌باشد. اتحاد شوروي (سابق) نيز از سامانه شناسايي بسيار پيشرفته‌تري پيچيده و بسيار سري برخوردار بود.


ب. سامانه‌هاي هشدار ضدموشکهاي قاره‌پيما:


اين سامانه‌ها در دوم قرن بيستم و پس از تجهيز موشکهاي قاره‌پيما به کلاهک‌هاي هسته‌اي، اختراع شدند. اين سامانه تشکيل مي‌شود از شبکه‌هاي راداري عظيم زميني که امواج داراي فرکانس‌هاي بسيار بالا و فوق بالا را به کار مي‌گيرد، به پيمايش آسمان اقدام و اجرام در حال پرواز در آن را دنبال مي‌کند. اين سامانه به وسيله شبکه‌هاي راداري ويژه‌ي شناسايي فوق خط ديد پشتيباني مي‌شود که از توان شناسايي موشکهاي در حال حرکت در طبقات بالاي جو برخوردار است. نيز ماهواره‌هاي مجهز به دستگاه‌هاي شناسايي مادون قرمز آنها را پشتيباني مي‌کند.


ج. ساماندهي ضدموشکهاي قاره‌پيما:


اين سامانه‌ها از سامانه‌هاي پيشين، پيچيده‌ترند و شامل سامانه‌هاي هشدار و تعيين هدف‌هاي خاص آنها مي‌باشد. اين سامانه از شبکه راداري بزرگي تشکيل مي‌گردد که مأموريتش تعيين مسير درگير شدن با هدف و بازشناسي هدف‌هاي حقيقي از هدفهاي کاذب و چيرگي بر اقدامات پدافندي الکترونيک است.


د. سامانه‌هاي هشدار فضايي:


اين سامانه‌ها براي شناسايي و پي‌گيري اجرام فضايي طراحي شده‌اند و رادارهايي گوناگون با اندازه‌هايي بسيار بزرگ را در خدمت دارند. ويژگي عمده اين سامانه‌ها سرعت در انجام عمليات تعقيب و نيز توان تعقيب چند شيء به طور همزمان است. به منظور افزايش کارآيي آنها تلسکوپ‌هايي روي آنها نصب گرديده که مأموريتشان انجام تعقيب ديداري ماهواره‌هايي است که در مدارهاي به نسبت پايين پيرامون زمين در حال حرکت‌اند.


و. شناسايي جوي:


در اين نوع شناسنايي انواع هواپيما، هلي‌کوپتر، هواپيماي بدون سرنشين، سکوهاي پرنده، ماهواره و موشک به کار گرفته مي‌شود. براي موفقيت اين تجهيزات در مأموريت‌هاي شناسايي، آنها را به انواع سيستم‌هاي شناسايي مانند تجهيزات ديد در شب، تجهيزات شناسايي مغناطيسي و دستگاه‌هاي شناسايي انفجارهاي ا‌تمي مجهز مي‌سازند.


هـ . سامانه‌هاي شناسايي نفوذ دشمن و دفاع از پايگاه‌ها و تأسيسات نظامي.


2. تجهيزات فرماندهي و کنترل Command and control equipment


اين تجهيزات بر فناوري کامپيوتر مبتني است که در خدمت نيروهاي مسلح قرار مي‌گيرد و در مأموريت فراواني جايگزين افراد مي‌گردد: برخي از آنها اطلاعات را از سيستم‌هاي شناسايي دريافت و به منظور محاسبه و تعيين دقيق اماکن فعاليت دشمن و شناخت نوع و جهت اين فعاليت آنها را تنظيم و تحليل مي‌کنند. در همين حال کامپيوترهاي ديگري به انتشار و دريافت امواج راداري اقدام مي‌کنند و به منظور تعيين سرچشمه فعاليت، با در نظر گرفتن توپوگرافي زمين آ نها را مورد مطالعه و مقايسه قرار مي‌دهند. از ديگر فوايد به کارگيري اين تجهيزات تعيين هدف دقيق آتش توپخانه است؛ به اين ترتيب که با استفاده از داده‌هاي دستگاه‌هاي شناسايي، مختصات هدف را تعيين مي‌کند، آن‌گاه فرمان لازم را به دستگاه‌هاي اتوماتيکي که کارشان تعيين سمت و اجراي آتشباري است صادر مي‌کند. خلاصه اين که عمليات تبديل اطلاعات و داده‌هاي سيستم‌هاي هشدار به فرامين روشن و قابل استفاده، مقدمه ورود به ميدان جنگ الکترونيک است و مغزهاي الکترونيک بخش لاينفک آنها محسوب مي‌گردد. ابزارهاي الکترونيک در جنگ‌هاي جديد به صورت اصلي‌ترين ابزارهاي تسلط بر نيروها و سلاح‌ها در ميان ارتشهاي متخاصم درآمده است. به طوري که بدون وجود ابزارهاي الکترونيک لازم، حصول پيروزي براي آنها ميسر نيست. ابرقدرتها سخت در تلاشند تا سيستم‌ها و تجهيزات پيشرفته‌اي توليد کنند که بتوانند نوع و مشخصات سلاح‌هاي را که بايد بر ضد هدف‌هاي معين به کارگيري شود تعيين کنند، به طوري که بتوان آنها را در مقياس گسترده و نيز در سطوح به نسبت پايين نظامي (مثل فرماندهي لشکرها و تيپ‌ها) به کار گرفت. تصوير روشني را از فعل و انفعالات ميدان نبرد، بي‌آنکه نيازي به کشتي يا مراکز ديده‌باني بوده باشد، در اختيار داشت.


3. سيستم‌هاي ناوبري Navigational equipment


هماهنگ با سيستم‌هاي پيشين، تجهيزات ناوبري نيز ناگزير بايد ارتقا مي‌يافت و دقت هدف‌گيري سلاح‌هاي گوناگون تضمين مي‌گرديد. بسياري از تجهيزات در راستاي اهداف ناوبري و به کارگيري آنها در ناوهاي فضايي و دريايي و انواع سلاح‌ها ارتقا يافت و در اين فرآيند سيستم‌هاي زير اختراع شد:


الف. سيستم‌هاي ناوبري و هدايت الکترونيک چشمي با استفاده از فناوري تلويزيون:


مثل بمب‌هاي هواپيماهاي آمريکايي «وال آي» Walleye و هابوس Habos که هر دوي آنها به وسيله‌ي سيستم تلويزيوني هدايت مي‌شود. نحوه عمل به اين صورت است که خلبان هدفي را که روي صفحه تلويزيون موجود در کابين افتاده انتخاب و آن قدر مانور مي‌کند تا دوربين نصب شده در نوک بمب درست مقابل هدف قرار گيرد، آن‌گاه به طور خودکار به سوي هدف شليک مي‌کند.


ب. سيستم ناوبري و هدايت الکترونيک مجهز به ليزر مانند بمب‌هاي هواپيمايي هوشمند Smart Bombs آمريکايي هدايت شونده به وسيله اشعه ليزر:


در اين روش از دو هواپيما استفاده مي‌شود. هواپيماي اول پرتو ليزر را به سوي هدف مورد نظر هدايت مي‌کند و هواپيماي دوم بمبي را که در پي نور منعکس شده از اشعه ليزر حرکت مي‌کند، شليک مي‌کند.


ج. تجهيزات ناوبري و هدايت الکترونيک مجهز به اشعه مادون قرمز:


مثل سيستم موشکي زميني- هوايي سام- 7 شوروي (سابق) که به وسيله نفر حمل مي‌گردد و به طرف اشعه مادون قرمز منبعث از موتورهاي هواپيما هدف‌گيري مي‌شود.


د. تجهيزات هدايت راداري:


مثل سيستم رادار «سکاي سپوت» Sky Spot Radar آمريکايي، اين سيستم به يک مغز الکترونيک که مي‌تواند پس از دريافت اطلاعات مربوط به هدفي معين، هواپيما را با دقت بسيار بالا به سوي آن هدف هدايت کند مجهز است اين در حالتي است که فعاليت خلبان به حوزه اطلاعات دريافتي از رادار مذکور محدود بوده باشد.


4. ارتباطات الکترونيک


ارتباطات الکترونيک تشکيل مي‌شود از دستگاه‌هاي ارتباطي باسيم و بي‌سيم به شکل ويژه که در ايجاد ارتباط ميان تجهيزات فوق‌الذکر و سلاح‌هاي متعلق به آنها و فرماندهي تاکتيکي و استراتژيکي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. با آن که اين نوع از ارتباطات درگذشته شناخته شده بود، طبيعت جنگ الکترونيک پيشرفت دستگاه‌هاي الکترونيک را به منظور وصول به هدف‌هاي زير قطعي ساخت:
تضمين نهايت کارآيي و سرعت فوري در انتقال پيام‌ها و اطلاعات از منابع مربوط به پايگاه‌هاي فرماندهي و کنترل به منظور اتخاذ تصميم و عکس‌العمل مناسب و پخش آنها در ميان سلاح‌هاي گوناگون در حال تعامل با هدف. اين امر موجب پيدايش شبکه‌هاي ارتباطي بسيار پيچيده‌اي گشت که از پايگاه‌هاي تقويت و انتقال ارتباطات و شبکه‌هاي ماهواره‌اي نظامي براي زير پوشش قرا ردادن همه کره زمين برخوردار بود.


مشخصات

تبلیغات

محل تبلیغات شما

آخرین مطالب این وبلاگ

عکس آقای خامنه ای

آخرین جستجو ها

ادبي Christine واردات انواع نژاد سگ Javier Samantha Vladimir ماين زندگي آسان خريد و فروش باغ ويلا در غرب استان تهران عرشيان مهدويت